Onderzoek naar duurzame energie bouwstenen en haalbaarheid voor de ruimtelijke inpassing van (gezamelijke) hernieuwbare energieaspecten via een transformatieproces voor de economische cluster Poort West-Limburg (ENA)

Description du marché

Op 18 juli 2025 heeft de Vlaamse Regering een definitief Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP) 2021-2030 goedgekeurd, een update van het ontwerp VEKP dat in 2023 werd goedgekeurd. Het Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP) vertaalt de Europese doelstellingen voor hernieuwbare energie naar de Vlaamse context. Vlaanderen moet de komende jaren grote stappen vooruitzetten om het energiesysteem koolstofarmer en duurzamer te maken en engageert zich voor onderstaande doelstellingen: - Broeikasgasreductie in de ESR-sectoren: -40% in 2030 ten opzichte van 2005; - LULUCF-sector: Vlaanderen stelt zich als doelstelling om in een Belgische context te voldoen aan de vereisten van de nieuwe Verordening, dus aan de no-debit rule voor de periode 2021-2025, en een bijdrage te leveren aan de 320 kt CO2-eq bijkomende opslag tegen 2030; - Hernieuwbare energie: 34.259 GWh in 2030; - De verschillende andere subdoelstellingen rond hernieuwbare energie en energie-efficiëntie worden toegevoegd aan het plan na technisch nazicht. Op Europees niveau worden drie grote doelstellingen met betrekking tot energie naar voor geschoven, namelijk minder afhankelijk worden van de energiebevoorrading van landen buiten Europa, meer inzetten op hernieuwbare energie richting klimaatneutraliteit en energie-efficiënter worden. Zowel het Europees, federaal en Vlaams energiebeleid stellen eisen aan de ruimtelijke ordening. De keuze om in te zetten op hernieuwbare energie zorgt voor een verschuiving van een sterke centrale energieproductie naar een verspreide energieproductie die ook een grotere robuustheid van het elektriciteitsnet vraagt om met sterke fluctuaties van wind en zonne-energie om te gaan. Dit betekent een mogelijke verschuiving van een beperkt aantal productie-eenheden zoals kerncentrales en grote gascentrales naar veel kleine, decentraal gelegen productie-eenheden met windturbines, zonnepanelen, pocketvergisters, etc. De energietransitie waarmaken en de vooropgestelde Vlaamse klimaat- en energiedoelstellingen halen is een collectieve verantwoordelijkheid die leidt tot een verder doorgedreven verduurzaming en efficiëntie. Hiervoor wordt sterk gekeken naar de inspanningen en initiatieven die burgers, bedrijven en overheden kunnen opnemen. De realisatie van pilootprojecten, zoals op het bedrijventerrein Poort West-Limburg (ENA), is hierbij belangrijk. In het bijzonder zijn bedrijventerreinen plekken waar veel energie gebruikt en opgewerkt wordt, die zich kunnen ontpoppen tot duurzame EHUB-BT’s. Energie in de uitbouw naar toekomstgerichte bedrijventerreinen vormt een belangrijk uitgangspunt voor het ontwerpend onderzoek waarbij ruimtelijke parameters worden geformuleerd. Het ambitieniveau van de terreinen kan verschillende vormen aannemen: - Het voorzien van duurzame energiesystemen, waarbij de individuele energievraag gereduceerd en verduurzaamd wordt; - Het uitbouwen van collectieve energievoorzieningen, zoals geothermie, collectieve zonne-, wind- of waterenergie, of andere vormen; - De uitbouw van cascades, die de fysieke energiestromen aan elkaar linken, waardoor het restproduct van de ene als grondstof voor de andere kan fungeren. De kansen voor bedrijventerreinen liggen in de wisselwerking tussen de bedrijven onderling én in de specifieke rol als energiedraaischijf in een energieregio en groter energie-ecosysteem. De instrumenten zoals de energiebeleidsovereenkomsten (EBO) en het EU-emissiehandelssysteem (EU-ETS) zijn vaak te sterk gericht op individuele bedrijven. Er zal dus gekeken worden over de ‘perceelsgrenzen’ heen, zodat bedrijven een kijk hebben op de brede ruimtelijke context en omgeving waarin ze zich bevinden waardoor de mogelijkheden voor een doorgedreven samenwerking toenemen. Om enerzijds een significante versnelling in de energietransitie te realiseren en anderzijds te kunnen inspelen op de dynamische evoluties binnen de energietransitie, zijn een gedragen visie en strategie met daaraan gekoppelde acties op korte en lange termijn noodzakelijk. De impact en het succes van initiatieven in de energietransitie zijn sterk afhankelijk van de ruimtelijke context waarin ze worden genomen. Er is een duidelijke koppeling tussen energie en ruimte. In het draaiboek “Regionale Ruimtelijke Energiestrategieën” (RRES-2021-2022) en de opdracht “EHUB-BT: Bedrijventerreinen als key-speler in de energietransitie” (2021 - 2022) wordt op Vlaams niveau ingegaan op mogelijke interacties op energievlak. De EHUB-BT studie biedt een methodologie aan om te beoordelen wat het potentieel op energetisch vlak van een bedrijventerrein is. Op basis van een aantal verschillende bouwstenen gericht op elektriciteit, warmte en transport wordt verder gekeken hoe deze potentie ook via realisatie verzilverd kan worden. EHUB-BT zouden niet op zichzelf mogen staan, maar zijn juist onderdeel van regionale energie strategieën waarin ze een centrale rol kunnen spelen. In de conceptnota “Beleidsplan Ruimte Vlaanderen” is een apart hoofdstuk en beleidskader ‘Ruimte voor energie’ voorzien worden. Dit moet in Vlaanderen leiden tot (1) minder afhankelijk worden van de energiebevoorrading van landen buiten Europa; (2) meer inzetten op hernieuwbare energie richting klimaatneutraliteit en (3) energie-efficiënter worden. Het bijhorende beleidskader zal voorzien in een gebiedsgericht beleid, (ruimtelijke) principes en ruimtelijke maatregelen. De keuze voor hernieuwbare energie is ook een ruimtelijke keuze. Om de energie-infrastructuur zo efficiënt mogelijk te voorzien, moet de onderlinge keuze tussen de verschillende soorten installaties (aandeel wind-, aandeel zonne-energie, etc.) ruimtelijk tegenover elkaar afgewogen worden en geïnspireerd zijn volgens de (zes) ruimtelijke basisprincipes en het principe van “zorgvuldig ruimtegebruik”.

Pouvoir adjudicateur

Secteur d'activité

Services d'études